GGD
Geplaatst op: 19-07-2021 om 09:17 uur
Laatst gewijzigd op: 27-07-2021 om 14:37 uur

Hoogwater: veelgestelde vragen mogelijke Gezondheidsrisico's

De zeer hoge waterstand van de rivieren en beken in Limburg-Noord  zorgt ervoor dat het slib en andere stoffen in dit water zich breed kunnen verspreiden over de oevers. Gezondheidsrisico’s bestaan alleen als er ook blootstelling plaatsvindt aan het slib. Door het opvolgen van onderstaande adviezen kan blootstelling aan slib voorkomen worden.

Adviezen

1. Kinderen niet direct in het slib laten spelen. Op plaatsen waar kinderen veel spelen, toezien op een goede verwijdering van het slib. Denk hierbij aan de tuinen, kinder-speelplaatsen, zandbakken.
2. Eet geen gewassen uit (moes)tuinen die onder water hebben gestaan. Dit in verband met het intensieve contact met het slib en eventuele andere verontreinigingen zoals olie.
3. Al het zichtbare slib verwijderen uit moestuinen om ze geschikt te maken voor het (opnieuw) verbouwen van gewassen.
4. Particuliere waterputten die in contact zijn geweest met Maaswater (of met water van zijrivieren en beken) niet gebruiken voor drinkwater, in verband met een mogelijke bacteriële verontreiniging.
5. Mensen met vragen over de akkerbouw kunnen terecht bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

Coronavirus
Heeft u door omstandigheden geen afstand kunnen houden of maakt u zich om een andere reden zorgen dat u besmet bent geraakt met het coronavirus? Dan kunt u met het landelijke nummer bellen om een testafspraak te maken: 0800 - 1202.

Meer informatie

Bekijk onderstaande veelgestelde vragen en antwoorden om gezondheidsklachten te voorkomen. Staat uw vraag hier niet tussen? Bel dan tijdens kantooruren naar afdeling milieu via 088 - 1191200 of stuur een e-mail naar  milieu@vrln.nl.

Relevante website

Wateroverlast door wolkbreuk
Gezondheidsklachten na wateroverlast

 
Is het drinkwater veilig?
Waterschap Limburg laat weten dat dit geen gevolgen heeft voor het drinkwater.
Wat kan er in het water van de Maas zitten?
De ervaring leert dat in het slib van het water kan gaan om zware metalen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en minerale oliën. 
Hoe kan ik ziek worden door vervuild slib?
Er zijn vier manieren waardoor je ziek zou kunnen worden door vervuild slib. 
- door contact met de huid;
- door het eten van gewassen die onder water hebben gestaan;
- door het eten van groenten die op met slib verontreinigde bodem worden geteeld;
- door hand/mond contact met gronddeeltjes, met name kinderen.
 
Zijn er risico’s wanneer ik via mijn huid met het slib in aanraking ben gekomen?
Het is zeer onwaarschijnlijk dat door huidcontact met het slib overgevoeligheidsreacties van de huid ontstaan. Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) die in het slib voorkomen kunnen in theorie via de huid opgenomen worden in het bloed. De PAK’s zijn echter sterk gebonden aan de slibdeeltjes. Gezien de lage concentraties, het korte contact met de huid en het feit dat een klein deel van je huid in contact komt met het slib, is er geen risico voor de gezondheid te verwachten.  
5.Zijn er risico’s wanneer ik gewassen die nu in mijn moestuin staan en die onder water hebben gestaan, wil consumeren?
Het eten van gewassen die kortere of langere tijd onder water hebben gestaan wordt afgeraden. Dit vanwege het feit dat het water en het slib mogelijk verontreinigd is met zware metalen, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en minerale oliën.  
Wat zijn de risico’s bij het eten van gewassen die het komende seizoen (dus na terugtrekking van het water) geplant of gezaaid gaan worden en later in het jaar geoogst worden?

Wat de consequentie is voor de gewassen die geteeld worden op grond die mogelijk verontreinigd is kan vooraf niet met zekerheid gezegd worden. Opname in gewassen van schadelijke stoffen uit de bodem is behalve van het bodemgehalte, afhankelijk van de bodemeigenschappen, het soort gewas, diepte, aard van de verontreiniging en van de zuurgraad van de bodem.

Uit eerder onderzoek van gewassen op ondergelopen Geuloevers en van de Universiteit Maastricht in proeftuinen na de Maasoverstromingen in de negentiger jaren, is gebleken dat de gehalten aan zware metalen niet of nauwelijks hoger zijn ten opzichte van de normaal in Nederland gevonden gehalten.

Wanneer je de grond schoon maakt volgens het advies (vraag 34) zal de verontreiniging weinig gevolgen hebben voor gewassen die hier geteeld worden. Het slib dat achterblijft in eerder ondergelopen gebieden is doorgaans niet meer verontreinigd dan de al aanwezige bodem. In gebieden die voor het eerst onder gelopen zijn kan de bodemkwaliteit iets slechter worden.

Lopen kinderen risico’s als ze spelen op plaatsen waar slib is achtergebleven?

Doordat kleine kinderen wel eens hun vingers of handen in hun mond doen,  krijgen zij bij het spelen met het slib ook daadwerkelijk kleine hoeveelheden bodem binnen. Geschat wordt dat kleine kinderen 200 milligram grond per speeldag opeten.

De GGD heeft een risicoanalyse gemaakt voor kleine kinderen op grond van de slibanalyses van de negentiger jaren. Hieruit blijkt dat het risico bij veelvuldige blootstelling niet geheel uit te sluiten is. Daarom adviseren wij om kinderen niet in het slib te laten spelen en op plaatsen waar kinderen veel spelen toe te zien op goede verwijdering van het slib. Denk hierbij aan de tuinen, kinderspeelplaatsen, zandbakken.

Wanneer kinderen of volwassenen wel met het slib in aanraking zijn geweest, is het extra belangrijk om de handen goed te wassen. 

 
Wat kan ik zelf doen om mijn moestuin weer klaar te maken voor het verbouwen van gewassen?

Verwijder al het zichtbare slib. Bij de gemeente kunt u navragen hoe je dit slib het beste kunt afvoeren. Speciale beschermingsmaatregelen bij het verwijderen van het slib zijn niet noodzakelijk. Naast het verwijderen van het slib is het belangrijk dat grond waarin je gewassen wilt gaan telen niet zuur is (pH ≥ 7, eventueel bekalken) en goed bemest wordt .Daarmee voorkom je voor een groot deel dat zware metalen in de planten worden opgenomen.

Zijn er in de ondergelopen gebieden risico’s bij consumptie van drinkwater uit particuliere putten?
Ja. Het kan niet worden uitgesloten dat tijdens het hoogwater enkele particuliere drinkwaterwinningen voor het oog niet zichtbaar verontreinigd zijn. Wanneer water uit een particuliere winning voor huishoudelijk gebruik bedoeld is, kunnen  mogelijke risico’s niet worden uitgesloten.
Zijn er risico’s bij consumptie van vlees(producten) en zuivel afkomstig van vee geweid op grasland dat mogelijk met slib verontreinigd is?

Verontreinigd slib kan aan gras kleven. Zoals alle gras zal ook gras met aanklevend slib na verloop van tijd van bovenaf afsterven en geleidelijk vervangen worden door nieuw gras. Ons advies is om het vee tot twee maanden na terugtrekking van het water niet te laten grazen op grasland dat mogelijk door slib verontreinigd is. 

Mensen met vragen over de akkerbouw kunnen terecht bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit.

Wat is overstromingswater?
Overstromingswater is water dat achter is gebleven op het land na een overstroming.
Waarom is overstromingswater mogelijk verontreinigd?
Wanneer het riool het water niet kwijt kan, kan het overstromingswater verontreinigd raken met ziekteverwekkers. Het advies is om contact met dit water zoveel mogelijk te vermijden.
Kan ik in overstromingswater zwemmen?
Overstromingswater is geen recreatiewater. Probeer contact met die water zoveel als mogelijk te vermijden. Houdt kinderen weg uit het water, zij zijn extra kwetsbaar voor infecties.
Welke klachten kan ik krijgen van verontreinigd overstromingswater?
Contact met dit water kan gezondheidsrisico’s met zich mee brengen. Personen die in aanraking komen met het overstromingswater, kunnen last krijgen van maag-darm-klachten, huiduitslag  en luchtweginfecties. Deze infecties zijn meestal relatief onschuldig en gaan vanzelf weer over. Bij ernstige klachten neem dan contact op met je huisarts.
Wat moet ik doen als ik in contact ben geweest met mogelijk verontreinigd overstromingswater?
Het advies is om contact met dit water zoveel mogelijk te mijden.  Is er toch contact met dat water? Was dan je handen goed of neem een douche.
Kan ik vlees(producten), eieren en zuivel afkomstig van vee geweid op met slib verontreinigd grasland nog eten?
Drinken van melk of eten van eieren en vlees blijft gewoon mogelijk.